Theo kết quả khảo sát trong 3 năm gần đây của Thư viện Trường, tỷ lệ bạn đọc sử dụng Thư viện đã tăng từ khoảng 70% (năm học 2023–2024) lên trên 80% (năm học 2025–2026). Điều này cho thấy Thư viện nói chung và tài nguyên Thư viện nói riêng vẫn đang giữ vai trò quan trọng trong học tập, nghiên cứu của người học, cán bộ, giảng viên...

Dưới góc nhìn người học, Thư viện không còn chỉ là nơi "đến khi cần tài liệu", mà đã trở thành:

• Không gian học tập quen thuộc 

• Nơi tìm kiếm thông tin đáng tin cậy 

• Môi trường hỗ trợ tự học và nghiên cứu 

Sự gia tăng này phản ánh một thực tế tích cực: bạn đọc vẫn cần đọc, nhưng họ đọc theo cách mới.

Nếu trước đây, bạn đọc chủ yếu sử dụng một loại hình dịch vụ như mượn sách hoặc đọc tại chỗ, thì hiện nay xu hướng đã thay đổi rõ rệt từ "đọc một cách truyền thống" đến "đọc đa dạng và linh hoạt".

• Năm học 2023-2024: phần lớn bạn đọc chỉ sử dụng 1-2 dịch vụ như: Mượn – trả tài liệu in, đọc tại chỗ tại phòng đọc, tra cứu tài liệu trên mục lục trực tuyến (OPAC), sao chụp tài liệu.

• Đến năm học 2025-2026: đa số bạn đọc đã kết hợp sử dụng nhiều hình thức, nhiều dịch vụ, như: Mượn – trả tài liệu in, đọc tại chỗ tại phòng đọc, tra cứu tài liệu trên mục lục trực tuyến (OPAC); Tìm kiếm tài liệu số/ Thư viện số; Không gian học tập nhóm; Tra cứu trực tuyến .

Đặc biệt, tỷ lệ bạn đọc sử dụng thư viện số tăng từ khoảng 40% lên gần 60%, cho thấy bạn đọc ngày càng ưu tiên với việc tiếp cận tri thức trên môi trường số.

Từ góc nhìn người dùng, điều này thể hiện rất rõ ràng: "Đọc" không còn bị giới hạn bởi không gian và thời gian và "Người học" có thể đọc "mọi lúc - mọi nơi - theo nhu cầu cá nhân"

Bạn đọc ưu tiên tài liệu phục vụ học tập, nhưng đọc học thuật còn hạn chế

Một điểm đáng chú ý từ kết quả khảo sát bạn đọc là:

• Khoảng 64–66% bạn đọc sử dụng tài liệu tham khảo 

• Khoảng 55% bạn đọc sử dụng giáo trình 

Trong khi đó:

• Gần 20% bạn đọc sử dụng tài liệu là luận văn, luận án, khóa luận 

• Gần 10% bạn đọc sử dụng tài liệu là các Tạp chí khoa học 

Từ góc nhìn của sinh viên, điều này khá dễ hiểu:

• Áp lực học tập khiến việc đọc tập trung, ưu tiên vào việc sử dụng những tài liệu phục vụ trực tiếp cho môn học 

• Các tài liệu học thuật chưa được ưu tiên, quan tâm nhiều, và thường tiếp cận khi làm nghiên cứu khoa học, khóa luận, luận văn, luận án… 

Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra một vấn đề: Văn hóa đọc hiện nay đang thiên về "đọc để học" hơn là "đọc để nghiên cứu"

Đây vừa là thực trạng, vừa là cơ hội để Thư viện và Nhà trường thúc đẩy tăng cường kỹ năng đọc học thuật cho bạn đọc nói chung và người học nói riêng.

Một tín hiệu rất tích cực là mức độ hài lòng của bạn đọc đối với các dịch vụ phục vụ của Thư viện luôn duy trì ở mức cao:

• Năm học 2024–2025: 86,6% bạn đọc đánh giá ở mức hài lòng trở lên 

• Năm học 2025–2026: 84,4% bạn đọc là Sinh viên và 94,1% bạn đọc là cán bộ, giảng viên đánh giá ở mức "hài lòng" trở lên

Không chỉ dừng ở con số, điều quan trọng là lý do khiến bạn đọc hài lòng là:

• Thái độ phục vụ: được lựa chọn nhiều nhất (122 ý kiến) 

• Không gian học tập: 94 ý kiến 

• Nguồn tài liệu: 53 ý kiến 

Từ góc nhìn bạn đọc, điều này rất rõ ràng: Một Thư viện tốt không chỉ có nhiều sách mà còn là nơi:

• Dễ chịu khi học tập 

• Thân thiện khi sử dụng 

• Thuận tiện khi tiếp cận 

Nói cách khác, trải nghiệm đã trở thành yếu tố cốt lõi của văn hóa đọc hiện đại.

Văn hóa đọc đang thay đổi – nhưng theo hướng tích cực, từ tất cả những số liệu và trải nghiệm thực tế, có thể thấy:

• Bạn đọc vẫn đọc – nhưng đọc có chọn lọc hơn 

• Vẫn đến Thư viện – nhưng kết hợp cả môi trường truyền thống với môi trường số 

• Vẫn cần tài liệu – nhưng cũng rất coi trọng trải nghiệm 

Văn hóa đọc trong trường đại học vì thế không còn là hình ảnh truyền thống của những phòng đọc yên tĩnh, mà đã trở thành một hệ sinh thái học tập linh hoạt, đa dạng và hiện đại.

Dưới góc nhìn của bạn đọc, có thể khẳng định: Đọc và văn hóa đọc không suy giảm - mà đang thích nghi với thời đại số.

Để phát triển văn hóa đọc trong giai đoạn mới, điều quan trọng nhất là:

• Hiểu nhu cầu thực sự của người đọc/ bạn đọc 

• Tạo điều kiện để bạn đọc tiếp cận thông tin dễ dàng 

• Và xây dựng một môi trường đọc thân thiện, hiện đại 

Văn hóa đọc là nền tảng quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học trong trường đại học. Trong bối cảnh hiện nay, việc phát triển văn hóa đọc không thể tách rời việc đổi mới và nâng cao chất lượng công tác phục vụ bạn đọc. Thư viện không chỉ là nơi lưu trữ tri thức mà cần trở thành trung tâm học liệu, trung tâm hỗ trợ học tập và nghiên cứu, lấy người học làm trung tâm.

Để đạt được điều đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà trường, Thư viện, Giảng viên và Người học. Chỉ khi văn hóa đọc được nuôi dưỡng và phát triển một cách bền vững, trường đại học mới thực sự trở thành môi trường học thuật năng động, sáng tạo và hội nhập. 

Sơ đồ: Loại hình phục vụ bạn đọc tại Thư viện Đại học Lâm nghiệp

Một số hình ảnh của bạn đọc tại Thư viện Đại học Lâm nghiệp

Hình 1: Bạn đọc học tại phòng học nhóm  

Hình 2: Bạn đọc tự do học tại khu vực đọc 

Hình 3 Bạn Đọc mượn/ trả giáo trình; bài giảng về nhà

Hình 4: Bạn đọc được tư vân sử dụng Thư viện số  

Hình 5: Bạn đọc tra cứu, tìm kiếm dữ liệu Online tại Thư viện Trường